Katarakta (mrena) je zamućenje prirodnog sočiva u oku koje napreduje postepeno i može da dovode do uznapredovalog gubitka vida. Vrijeme operacije zavisi od toga koliko katarakta ugrožava životne aktivnosti.
Piše: Dr. Bojana Pandurević
Katarakta (mrena) je zamućenje prirodnog sočiva u oku koje napreduje postepeno i može da dovode do uznapredovalog gubitka vida. Vrijeme operacije zavisi od toga koliko katarakta ugrožava životne aktivnosti. Na temu kada je najbolje raditi operaciju katarakte (mrene), detaljno je objasnila Dr. Pandurević.
Postoje mnogi uzroci nastanka katarakte. Najčešće nastaje kod starijih ljudi, poslije šezdesetih godina starosti, kao dio procesa starenja i tada se naziva staračka katarkta. Ona čini 90% svih karakrakti, smatara se da su promjene u metabolizmu sočiva razlog nastanka. Kod djece ona može biti razvojna anomalija ili da nastane nakon nekih infekcija majke tokom trudnoće, to je urođena katarakta. Povreda oka, ultraljubičasto zračenje, dijabetes, dugotrajna upotreba lijekova kao što su kortikosteroidi mogu da doprinesu nastanku katarkte. Stadijumi razvoja katarakte su početna, nezrela, zrela i prezrela. Kada katarakta uđe u fazu prezrijevanja može da dovede do zapaljenja, sekundarnog glaukoma i bolova u oku.
Najvažniji simptom katarakte je smanjenje oštrine vida. Početna katarakta dovodi do manjeg slabljenja vida, intenzivnija do većeg zamagljenja vida, a potpuno zamućenje sočiva dovodi do gubitka vida na razini osjeta svjetla. Drugi simptomi mogu biti žućkasta prebojenost kao da se gleda kroz filter, zablještenja kada se gleda u svjetlo, rasipanja svijetla, haloi i duple slike. Nekada pacijenti u početnoj fazi razvoja katarakte, primjete da im je vid na blizinu bolji nego što je bio jer se napredovanjem katarakte povećava i prelomna moć sočiva.
Klasifikacija prema lokaciji zamućenja u strukturi sočiva
- Prednja kortikalna katarakta
- Prednja polarna katarakta
- Prednja subkapsularna katarakta
- Nuklearna katarakta
- Stražnja kortikalna katarakta
- Stražnja polarna katarakta (važnost leži u većem riziku od komplikacija – kidanje stražnje kapsule tokom operacije)
- Stražnja subkapsularna katarakta (PSC) – klinički učestala
(IOL- intraokularno sočivo)
Terapijski pristup u riješavanju nastale katarakte je operativni zahvat na sočivu metodom fakoemulzifikacije. Fakoemulzifikacija je minimalno invazivna procedura malog reza, bez šava. Savremeni način gdje se ultrazvučnom energijom zamućeni sočivni materijal odstrani i kroz isti rez od 2mm u kapsularni sakus sočiva implantira malo vještačko savitljivo intraokularno sočivo.
Operacijom se omogućava da pacijent vidi odmah nakon intervencije. Izborom odgovarajućeg intraokularnog sočiva moze da se koriguje dodatno dioptrija na daljinu ili na blizinu, monofokalnim sočivom. Ukoliko nakon operacije se želi ne ovisiti o naočarama ni za daljinu, kao za čitanje i pri radu za računarom u tom slučaju se implantiraju intraokularno najsavremenije multifokalne leće ( MFIOL). Često se pri izboru ovog tipa leće pacijenti žele riješiti postojeće dioptrije te je u tom slučaju operacija katarkte dio refraktivne hirurgije, čime se koriguje vid na blizinu, na daljinu i na srednjoj udaljenosti. Danas uz navedene vrste sočiva postoje i monofakalna sočiva sa produženim fokusom-Edof koje omogućava kvalitetan vid na daljinu i pri srednjoj udaljenosti.
Kada raditi operaciju katrakte?
Odmah kada počne da smeta. Ranom operacijim bez čekanja u sazrijevanju izbjegavaju se brojne komplikacije i omogućava se brza postoperativna rehabilitacija vida. Odlaganjem operacije i čekanjem da katarakta sazri nosi sa sobom brojne komplikacije. Za odlaganje operacije katarkte „dok ne sazri“ ne postoji ni socioekonomsko, niti medicinsko opravdanje. Na taj način se pacijent samosvjesno dovodi u stanje privremene nesposobnosti koje ga može da uvede u depresiju i izolaciju, te mogućnost čestih povreda i preloma.
Prezrela katarakta dovodi do bubrenja i raspadanja gustog sočiva koje traje dugo, može imati trajne poslijedice (uveitis, glaukom). Iza guste katarakte eventualne promjene na očnom dnu, nastale usljed udruženih bolesti oka (diabetična retinopatija, glaukom, makularna oboljenja) se ne mogu detaljno objektivno vidjeti ni adekvatno terapijski tretirati. Time vidna funkcija moze biti trajno oštećena.
Kod beba i djece kada je u pitanju operacija kongenitalne katarakte, stav je što ranije operisati kataraktu ukoliko je zamućenje na sočivu intenzivno ili centralno kako bi se djetetu omogućilo da razvija vid.
Posttraumatske katarakte ako zbog prirode povrede remete kvalitet vida, dovode do sekundarnog imflamatornog procesa ili sekundarnog glaukoma treba operisati bez odlaganja. Zahvaljujući savremenoj tehnologiji te dostupnošću većeg izbora intraokularnih sočiva operacija mrene je rutunski zahvat koji ne treba odlagati.
