Što je alergijski konjunktivitis?

Piše: Prim. mr. Sci. med. dr Merita Lika-Pranjić

Biografija: Prim. mr. sci. med. dr Merita Lika-Pranjić je subspecijalista glaukomatolog i dugogodišnji ljekar na Očnoj klinici Kliničkog centra Univerziteta u Sarajevu, gdje je zaposlena od 2004. godine. Diplomirala je na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, a specijalizaciju iz oftalmologije završila je 2001. godine. Magistarski rad je odbranila 2013. godine na temu uloge vaskularne disfunkcije u razvoju primarnog glaukoma. Autorica je i koautorica brojnih naučnih radova iz oblasti glaukoma, koji su objavljeni u domaćim i međunarodnim časopisima i predstavljeni na stručnim kongresima. Članica je više stručnih udruženja, uključujući Europsko udruženje glaukomatologa, te oftalmološka udruženja Hrvatske i Srbije. Usavršavala se u Njemačkoj, Sloveniji i Hrvatskoj, s posebnim fokusom na hirurške tehnike i dijagnostiku glaukoma. Aktivno učestvuje u edukaciji, prevenciji i ranom otkrivanju glaukoma kroz različite javnozdravstvene projekte.

Alergijski konjunktivitis ili alergija oka javlja se usljed iritacije konjunktiva na alergen. Konjunktiva je tanak sloj koji pokriva oko i unutrašnjost kapaka. Kao i sve alergije, alergijski konjunktivitis počinje kada imuni sistem identifikuje bezopasnu supstancu kao alergen. Ovo dovodi do pretjeranog reagovanja imunog sistema i stvaranja antitijela-imunoglobulina klase E (IgE). Ova antitijela putuju u ćelije koje oslobađaju kemijske supstance koje dovode do alergijske reakcije zbog čega oči suze, javlja se svrab, crvenilo, otok ili iritacija. Najčešći uzroci alergijskih konjunktivitisa su sezonski alergeni, kao što su polen i dr. Ljudi sa sezonskim alergijskim rinitisom često imaju udružen i alergijski konjunktivitis i često primjećuju pogoršanje tegoba pri izlasku u spoljašnju sredinu. Alergeni u zatvorenim prostorijama, kao što su grinje i kućni ljubimci mogu takođe uzrokovati alergije oka tokom cijele godine. Ako patite od ove vrste alergije, možda ćete primijetiti da se vaši simptomi pogoršaju tokom određenih aktivnosti kao što su čišćenje kuće ili čišćenje kućnog ljubimca. Alergijski konjunktivitis nije zarazan, ali često pipanje očiju usled svraba i iritacije predstavlja rizik za nastanak infekcije oka.

ETIOLOGIJA

Alergijski konjunktivitis je uzrokovan reakcijom preosjetljivosti tipa I na specifični antigen. Sezonski alergijski konjunktivitis (peludna groznica) uzrokovana je upravo peludom trava, korova i drveća. Vrhunac pojavnosti mu je u proljeće, kasno ljeto ili ranu jesen. Zimi nestaje što odgovara životnom ciklusu biljaka. Perenijalni alergijski konjunktivitis (atopijski konjunktivitis i atopijski keratokonjunktivitis) uzrokovan je grinjama, životinjskim dlakama i drugim nesezonskim alergenima. Ovi alergeni, osobito ovi prisutni kod kuće, ostaju aktivni u toku cijele godine. Proljetni keratokonjunktivitis, predstavlja teži oblik konjunktivitisa, najvjerojatnije alergijskog porijekla. Najčešći je kod dječaka i mlađih muškaraca, u dobi od 5 do 20 godina, koji osim njega imaju pridružene i astmu ili sezonske alergije. Vrijeme pojavljivanja je u proljeće, a jenjava u jesen i zimu. Mnoga djeca prevladaju ovu bolest kada odrastu.

SIMPTOMI

Ovi simptomi mogu se javiti samostalno ili udruženi sa alergijskim rinitisom. Obično se pojavljuju ubrzo nakon izlaganja alergenu.

• suzenje očiju
• svrab
• preosjetljivost na svjetlost
• crvenilo oka
• otečeni kapci

Kod proljetnog alergijskog konjunktivitisa obično je zahvaćena palpebralna spojnica gornjeg kapka, mada se ponekad javlja i zahvaćenost i bulbarne spojnice. Palpebralni oblik podrazumijeva čvrste, četvrtaste, pljosnate, gusto zbijene, blijedoružičaste do sivkaste papile nalik na „ kaldrmu“. Nezahvaćena tarzalna konjunktiva je mliječno bijela. Bulbarni-limbalni oblik, spojnica oko rožnice hipertrofira i sivkasta je. Ponekad se javljaju erozije rožnice praćene bolom i pojačanom fotofobijom. Simptomi nestaju zimi.

DIJAGNOSTIKA

• pregled oftalmologa
• krvna slika
• alergološko testiranje: kožne probe na inhalacione i nutritivne alergene (mjere prevencije izloženosti polenu ili kućnoj prašini…)

LIJEČENJE

• Smanjenje izloženosti alergenu je ključ smanjenja simptoma
• Antihistaminici i/ili kortikosteroidi u obliku spreja za nos ili tableta
• Vještačke suze, Maculin Dual Action, su umjetne suze bez konzervansa, sa umirujućim, antioksidativnim djelovanjem namijenjenim upravo za liječenje  alergijskog konjunktivitisa i suhog oka. Maculin Dual Action vraća oku vlažnost,  uklanja alergene iz suznog filma, neutralizira oksidacijske procese pojačavajući fiziološke antioksidacijske mehanizme.

SAVJETI

Ako polen i drugi sezonski alergeni izazivaju alergijske reakcije, nekoliko je korisnih

prijedloga:

• nosite šešir s širokim obodom kako biste smanjili količinu alergena koja stiže do očiju
• nosite naočari za sunce zato što mogu pomoći u smanjivanju izlaganja alergenu
• stavljajte kapi za oči kada ste na otvorenom
• možete koristiti antihistaminike u obliku kapi za oči

Antihistaminici u obliku tableta i kapi za oči koriste se samo za kratkotrajno liječenje simptoma alergijskog konjunktivitisa. Međutim, produžena upotreba ovih lijekova može dovesti i do pogoršanja simptoma. Kortikosteroidne kapi za oči su efikasne, ali često imaju  brojne neželjene efekte, čak i kada se kratko koriste.

KOJI LJEKARI VAM TREBAJU

• oftalmolog
• internista alergolog/imunolog