You are currently viewing Faruk Nikšić: Hirurgija kongenitalne mrene

Faruk Nikšić: Hirurgija kongenitalne mrene

Uzročnici mrene kod djece mogu biti različiti

doc.dr. Faruk Nikšić, Klinika za očne bolesti, Klinički centar Univerziteta u Sarajevu

Mr.sci.dr. Faruk Nišić je rođen 22.9.1968. godine u Bijelom Polju – Crna Gora. Osnovnu školu i Gimnaziju završio je 1987. godine u Bijelom Polju. Diplomirao je na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu 1997. godine. Kao Ljekar opšte prakse na mjestu šefa zdravstvene službe radio je u JU Gerantološki Centar Sarajevo od 1997-2003 godine. Specijalistički staž iz oftalmologije završio je na Klinici za očne bolesti, Kliničkog Centra Univerziteta u Sarajevu, a specijalistiški ispit položio je 2002. godine. Od 2003. godine  je uposlen na Klinici za očne bolesti, Kliničkog Centra Univerziteta u Sarajevu na mjestima šef Kabineta za laser fotokoagulaciju, fluoresceinsku angiografiju i fotodokumentaciju i ljekar specijalista na Odjelu za prednji očni segment. Od 2013. godine Šef Odjela za povrede oka na Klinici za očne bolesti, Kliničkog Centra Univerziteta u Sarajevu. Postdiplomski studij na Medicinskom fakultetu u Sarajevu završio je 2005. godine. Magistrirao je 2012.godine na Medicinskom fakultetu u Sarajevu. Počasno zvanje Primarijus dobio je 2013. godine.

Uvod: Kongenitalna mrena je jedan od glavnih uzroka sljepoće djece širom svijeta. Uspjeh liječenja ovisi o vremenu dijagnoze. Razvojem prilagođenih hirurških instrumenata i napredak u hirurškim tehnikama omogućili su se operacije u vrlo ranoj životnoj dobi. Više o tome pročitajte u nastavku teksta. 

 

Katarakta ili siva mrena predstavlja bilo koje zamućenje u prirodnoj leći. Bijeli odraz iz zjenica ili leukokorija, razrokost ili strabizam, te nekontrolisano trzanje očiju ili nistagmus su najčešći simptomi oboljenja mrene. 

Leukokorija – bijeli odraz u zjenici

Nistagmus – nekontrolisano trzanje očiju

Tipovi mrene su: kongenitalna (prisutna pri rođenju) i stečena (razvijaju se tokom djetinjstva ili adolescencije). Mogu biti prisutne na jednom ili na oba oka. Mrena je jedan od najčešćih uzročnika sljepila kod djece. Rano otkrivanje i pravovremeno liječenje je od iznimne važnosti. Učestalost i prisustvo mrene u pedijatrijskoj populaciji se razlikuje od regije do regije, no različite studije su dokazale da je slabovidost kao trajni rezultat zakašnjelog ili nepravilnog liječenja kod djece u manjem postotku prisutna u socioekonomski razvijenijim zemaljama u odnosu na manje razvijene zemlje. Ne postoji razlika u pojavi mrene između dječaka i djevojčica. 

Uzročnici mrene kod djece mogu biti različiti: korištenje lijekova (npr. kortikosteroidi), intrauterine infekcije (Toxoplasmosa, citomegalovirus, rubeola, herpes simplex virus), metabolički sindrom, trauma, druge urođene abnormalnosti oka, nasljedne bolesti bez sistemskih abnormalnosti i sa sistemskim abnormalnostima (kao što je Down sindrom), multisistemska genetska oboljenja, urođene greške u metabolizmu, dijabetes, uveitične mrene i sl.

Nerijetko, uz kongenitalnu mrenu se mogu javiti druge urođene ili patološkim procesom stečene komplikacije na drugim strukturama oka. Ovo može zahtijevati dodatne i složene hirurške procedure, dodatni instrumentarij i tehnike čime se ova hirurgija svrstava u red visokosofisticiranih operativnih zahvata.  

Sekluzija pupile nastala kao rezultat upalnog procesa

Kolobom irisa kao udružena anomalija

Kolobom leće maskiran stražnjom sinehijom

 

Za postavljanje dijagnoze mrene potrebno je uraditi detaljan oftalmološki pregled. Oftalmološki pregled podrazumijeva prvenstveno uzimanje historije bolesti ili anamneze. U historiji bolesti se u obzir uzimaju: vrijeme pojave mrene odnosno dijagnoze bolesti, podaci o eventualnim problemima prije rođenja djeteta, odnosno tokom trudnoće i prilikom rođenja, eventualne traume, genetska oboljenja u porodici, porodična anamneza, prethodni tretmani ili operativni zahvati ukoliko postoje, porodične fotografije (koje bi nam mogle ukazati na prisustvo tzv. bijelog odraza iz zjenice odnosno leukokorije), te pregled članova porodice.

Ukoliko postoji mrena kod djeteta veoma je bitno da se obavezno konsultuje i pedijatar, odnosno da se dijete pregleda sistemski, urade laboratorijski nalazi krvi, te drugi posebni testovi po indikaciji pedijatra. Nekada kongenitalna mrena predstavlja samo dio urođene ili u djetinjstvu stečene bolesti pa je multidisciplinarno ispitivanje jako važno.

Nakon uzimanja anamneze se uradi pregled očiju koji podrazumijeva uzimanje vidne oštrine, ispitivanje motiliteta, ispitivanje reakcija zjenica, ispitivanje prisustva crvenog refleksa, pregled prednjeg segmenta oka na biomikroskopu, mjerenje intraokularnog pritiska, direktna i indirektna oftalmoskopija nakon širenja zjenica, potom B scan odnosno ultrazvuk oka, te A scan odnosno mjerenje jačine leće.

Sve pretrage i pregledi se obavljaju ambulantno. Ukoliko dob ili stanje pacijenta iziskuju može se uz prisustvo anesteziologa primijeniti kratkotrajna analgosedacija.

Sve potrebne pretrage se ponavljaju i u operacionoj sali kada se dijete uvede u opštu anesteziju. Ovakvim pristupom se osigurava što više informacija o bolesti i stanju oka kako bi se osigurao adekvatan hirurški tretman, a mogućnost komplikacija svela na minimum. 

Indirektna oftalmoskopija u opštoj anesteziji u operacionoj sali

Liječenje mrene podrazumijeva hirurški zahvat. Hirurški tretman mrene se radi ultrazvučnom metodom (PHACO / fakoemulzifikacija). Zbog specifičnosti i dodatnih promjena koje se nekada otkriju intraoperativno, ovi se operativni zahvati najčešće rade u većim centrima sa mogućnošću provođenja tercijarnog nivoa zdravstvene zaštite. Radi se o operativnom zahvatu sa minimalnim rezom, gdje se ultrazvučnom sondom ukloni zamućena leća i ugradi vještačka leća. Zahvaljujući minimalnom rezu, bez šivanja, rana brzo zacijeli. Indikacije za hirurgiju su prisustvo bilo kojeg zamućenja leće koje utiče na smanjene vidne oštrine, nemogućnost vizualizacije očnog dna, centralna mrena, stražnje subkapsularno zamućenje leće, nuklearna mrena, mrena na oba oka, mrena udružena sa strabizmom i nistagmusom. Operativni zahvat kongenitalne mrene se radi u opštoj anesteziji. Nekada se zbog dodatnih urođenih ili stečenih komplikacija na strukturama oka moraju primijeniti i složene procedure iz oblasti vitreoretinalne hirurgije. I nakon uspješne operacije mrene, oko može biti slabovidno, tako da će biti potrebno dalje praćenje u oftalmološkom kabinetu radi određivanja adekvatne korekcije, te nošenje naočala ili rehabilitacije. 

Mašina za hirurgiju mrene          

Shemtaski prikaz izgleda vještačke leće

Prikaz PHACO operacije mrene kroz korake

Prije hirurgije mrene, pažljiv pregled koji podrazumijeva sistemski i oftalmološki pregled je od presudne važnosti u otkrivanju uzroka pojave mrene. Udružene bolesti oka kao što su mala rožnica, zamućenost rožnice, prisustvo glaukoma, intraokularne upale, abnormalnosti stražnjeg segmenta oka, strabizam, nistagmus imaju lošiju prognozu. Zbog sprečavanja slabovidnosti bitna je rana dijagnoza kako bi se na vrijeme uradio hirurški tretman mrene i počelo sa rehabilitacijom. 

Article sponsored by Amicus Pharma.

Leave a Reply